Is geluk in aanleg aanwezig?


Is geluk in aanleg aanwezig?

“Mei it gelok te wrâld komme” zeggen we in het Fries wel eens, wat betekent: met het geluk geboren worden. Het lijkt inderdaad soms wel of de één meer geluk heeft in het leven dan de ander. Hoe kan het dat de éne persoon onder dezelfde omstandigheden meer geluk ervaart dan de ander, dat de één meer kan genieten van kleine dingen dan de ander. Komt dat doordat er een soort geluksgen is? Is het als bij een kansspel een lot uit de loterij of is geluk maakbaar en hebben de genen op die manier invloed. Hebben karaktereigenschappen als doorzettingsvermogen en een positieve instelling te maken met het kunnen realiseren van geluk of welbevinden. Kortom hoe zit het met aanleg en geluk of zelfs aanleg voor geluk?

Als je op zoek gaat naar informatie over de interne of externe invloeden op geluk en welbevinden kom je nogal wat tegen. Het is een onderwerp dat al eeuwen tot de verbeelding spreekt en waar al veel onderzoek naar is gedaan. Zo stelt de Zwitserse rechtsgeleerde J. J. Burlamaqui in 1736 dat ieder mens net als een dier een ingeschapen natuurdrift heeft die hem het goede of nuttige doet zoeken en het kwade of schadelijke doet ontvluchten”. Mensen zijn volgens hem van nature op zoek naar het goede. Burlamaqui geeft daarmee niet aan dat geluk aangeboren is maar wel dat het zoeken naar het goede in aanleg aanwezig is [1]. Meer recent is het tweelingonderzoek van Meike Bartels. Zij heeft onderzoek gedaan naar het geluksgevoel bij zowel eeneiige als bij twee-eiige tweelingen. Uit dat onderzoek komt naar voren dat eeneiige tweelingen wat geluksgevoel betreft meer overeenkomen dan twee-eiige tweelingen. Aanleg en genen lijken een rol te spelen [2]. In het boek De maakbaarheid van geluk van Sonja Lyubomirsky staat dat geluk voor 50% bij de geboorte al vastligt, voor 10% wordt bepaald door omstandigheden en voor 40% door doelbewuste acties. Ze geeft dus aan dat geluk voor een groot deel afhangt van aanleg en dat een bijna even zo groot deel door ons zelf valt te beïnvloeden [3]. Als je in aanleg minder positief bent ingesteld zou het dan mogelijk zijn om de 40% die “maakbaar” is te benutten?, vraag ik mij af. Jan Auke Walburg gaat in zijn boek Mentale vermogen, investeren in geluk ook in op de invloed van erfelijkheid op geluk. Hij geeft aan: “Genen fixeren gedrag niet, zij vormen eerder een scala van mogelijke reacties op een scala mogelijke ervaring vanuit de omgeving”. Dat geeft aan dat wat in aanleg aanwezig is juist wel of niet geactiveerd kan worden vanuit omgevingsfactoren. Verder wordt er ook gekeken welke persoonlijkheidskenmerken een positieve invloed kunnen hebben op de geluksbeleving [4]. Dat geluk, tevredenheid en optimisme erfelijk bepaald zijn wordt benoemd in het artikel Positieve psychologie (H. van Doorn 2008). Daarin wordt aangegeven dat in arme, dictatoriale landen de mensen met een ‘aanleg voor geluk’ gemiddeld minder gelukkig zijn dan die categorie in westerse landen. In een Duits onderzoek dat 25 jaar bestrijkt blijkt dat een aantal factoren het geluksgevoel sterk beïnvloeden. Het onderzoek weerlegt juist de gelukstheorieën die ervan uitgaan dat ons geluksgevoel voor het grootste gedeelte vast staat. In dit onderzoek wordt aangegeven dat ons geluk sterk wordt beïnvloed door de partnerkeuze

De meeste onderzoekers zijn het eens over het feit dat aanleg en genen invloed hebben op het geluksgevoel en het welbevinden van mensen. Maar dat wil niet zeggen dat de in aanleg aanwezige karaktereigenschappen of genen ook altijd van invloed zijn. De in aanleg aanwezige karaktereigenschappen of genen moeten wel worden geactiveerd. Bij iemand in een arm land met een slechte gezondheid zonder partner en vrienden zullen geluksgenen minder snel worden geactiveerd. Gezondheid, welvaart en het hebben van vrienden en een partner hebben een activerende invloed op de aanleg voor geluk en welbevinden. Er is een sterke wisselwerking tussen de onderlinge factoren die ons geluk beïnvloeden. Maar aanleg lijkt wel een belangrijke rol te spelen, als de aanleg voor geluk gunstig is biedt dat perspectief!

Loekje van der Lei, december 2010

[1] Internet (z.d.) Geraadpleegd op 31nov. 2010 http://igitur-archive.library.uu.nl/dissertations/2007-1005-200636/c6.pdf

[2] Internet (z.d.) Geraadpleegd op 31nov. 2010 http://www.wetenschap24.nl/video/bekijk/met-geluk-geboren.htm

[3] Internet (z.d.) Geraadpleegd op 31nov. 2010
http://www.managementboek.nl/boek/9789063055479/de_maakbaarheid_van_het_geluk_sonja_lyubomirsky

[4] Walburg, Jan Auke. (2008), Mentaal vermogen investeren in geluk (4e druk). Nieuw Amsterdam Uitgevers

[5] Internet (z.d.) Geraadpleegd op 31nov. 2010 http://www.eenheidzorg.nl/index.php?nav=actueel&sub=4

[6] Long-running German panel survey shows that personal and economic choices, not just genes, matter for happiness.

Dit bericht werd geplaatst in Erfelijke factoren en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Is geluk in aanleg aanwezig?

  1. Angelina Veld zegt:

    Hallo Loekje,
    Ik vind dat je een goed stuk hebt geschreven.
    Het blog interesant om te lezen. En goed uiteengezet.
    Groeten Angelina

  2. Gerbrig zegt:

    Hallo Loekje,
    Ik vind het een goed artikel. Je hebt het duidelijk verwoordt en ik vond het leuk om te lezen.
    Groeten,
    Gerbrig

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s